∫π每天一道数学题

数列递推与累加放缩

Σ 数列

已知数列 {an}\{a_{n}\}满足a1=1,an+1=an−13an2(n∈N∗)a_{1} =1,a_{n+1} =a_{n} -\frac{1} {3}a_{n}^{2}\left ( {n\in\mathbb{N}^{*}} \right ) ,则( ) A. 2<100a100<522 < 100a_{100} < \frac{5} {2} B. 52<100a100<3\frac{5} {2} < 100a_{100} < 3 C. 3<100a100<723 < 100a_{100} < \frac{7} {2} D. 72<100a100<4\frac{7} {2} < 100a_{100} < 4

解析

先看清递推在干什么。

an+1=an−13an2,a1=1a_{n+1} = a_n - \frac{1}{3}a_n^2, \qquad a_1 = 1

每一步都在"扣掉"一个平方项,所以数列递减;只要 an∈(0,1)a_n \in (0,1),就有 an−an23>an−an2>0a_n - \dfrac{a_n^2}{3} > a_n - a_n^2 > 0,所以数列恒正且递减。

这类递推要想估计 ana_n 的量级,标准手法是取倒数。

倒数化。

由递推式:

an+1=an(1−an3)a_{n+1} = a_n\left(1 - \frac{a_n}{3}\right)

两边取倒数:

1an+1=1an⋅11−an3\frac{1}{a_{n+1}} = \frac{1}{a_n} \cdot \frac{1}{1 - \frac{a_n}{3}}

因为 0<an3<13<10 < \dfrac{a_n}{3} < \dfrac{1}{3} < 1,可以用

11−u<1+u+u2+u3+⋯\frac{1}{1-u} < 1 + u + u^2 + u^3 + \cdots

取前三项得到可用的估计:

1an+1<1an(1+an3+an23)=1an+13+an9\frac{1}{a_{n+1}} < \frac{1}{a_n}\left(1 + \frac{a_n}{3} + \frac{a_n^2}{3}\right) = \frac{1}{a_n} + \frac{1}{3} + \frac{a_n}{9}

逐项累加。

1an<1a1+∑k=1n−1(13+ak9)=1+n−13+19∑k=1n−1ak\frac{1}{a_n} < \frac{1}{a_1} + \sum_{k=1}^{n-1}\left(\frac{1}{3} + \frac{a_k}{9}\right) = 1 + \frac{n-1}{3} + \frac{1}{9}\sum_{k=1}^{n-1} a_k

由于 ak≤a1=1a_k \le a_1 = 1,有 ∑k=1n−1ak≤n−1\sum_{k=1}^{n-1} a_k \le n-1,于是

1an<1+n−13+n−19=1+4(n−1)9\frac{1}{a_n} < 1 + \frac{n-1}{3} + \frac{n-1}{9} = 1 + \frac{4(n-1)}{9}

代入 n=100n = 100:

1a100<1+4×999=1+44=45\frac{1}{a_{100}} < 1 + \frac{4 \times 99}{9} = 1 + 44 = 45 ⇒a100>145⇒100a100>209≈2.22\Rightarrow a_{100} > \frac{1}{45} \quad\Rightarrow\quad 100a_{100} > \frac{20}{9} \approx 2.22

这个下界还不够锋利,换个更准的估计。

用二阶放缩收紧。

由 11−u<1+u+u2(1+u+⋯ )\dfrac{1}{1-u} < 1 + u + u^2(1+u+\cdots) 取更精的形式:

1an+1<1an+13+an9+an227+⋯\frac{1}{a_{n+1}} < \frac{1}{a_n} + \frac{1}{3} + \frac{a_n}{9} + \frac{a_n^2}{27} + \cdots

前三项已经够了,关键是别把 ∑ak\sum a_k 放得太松。已知 ak≤1a_k \le 1 给出 45,改进:用 ak≤11+k−13⋅1a_k \le \dfrac{1}{1+\frac{k-1}{3}}\cdot 1(由 1an\dfrac{1}{a_n} 的下界反推):

因为 1an+1>1an+13\dfrac{1}{a_{n+1}} > \dfrac{1}{a_n} + \dfrac{1}{3}(由 11−u>1+u\dfrac{1}{1-u} > 1+u),累加得

1an>1+n−13⇒an<11+n−13=3n+2\frac{1}{a_n} > 1 + \frac{n-1}{3} \quad\Rightarrow\quad a_n < \frac{1}{1 + \frac{n-1}{3}} = \frac{3}{n+2}

回到上界式:

1an<1+n−13+19∑k=1n−13k+2=1+n−13+13∑k=1n−11k+2\frac{1}{a_n} < 1 + \frac{n-1}{3} + \frac{1}{9}\sum_{k=1}^{n-1}\frac{3}{k+2} = 1 + \frac{n-1}{3} + \frac{1}{3}\sum_{k=1}^{n-1}\frac{1}{k+2}

用调和级数估计 ∑k=1n−11k+2=∑j=3n+11j\displaystyle\sum_{k=1}^{n-1}\frac{1}{k+2} = \sum_{j=3}^{n+1}\frac{1}{j}。注意

∑j=3n+11j<∫2n+1dxx+13=ln⁡n+12+13\sum_{j=3}^{n+1}\frac{1}{j} < \int_{2}^{n+1}\frac{\mathrm{d}x}{x} + \frac{1}{3} = \ln\frac{n+1}{2} + \frac{1}{3}

代入 n=100n=100:

∑j=31011j<ln⁡1012+13≈3.922+0.333=4.255\sum_{j=3}^{101}\frac{1}{j} < \ln\frac{101}{2} + \frac{1}{3} \approx 3.922 + 0.333 = 4.255 1a100<1+993+13×4.255=1+33+1.418=35.418\frac{1}{a_{100}} < 1 + \frac{99}{3} + \frac{1}{3}\times 4.255 = 1 + 33 + 1.418 = 35.418 a100>135.418≈0.028234⇒100a100>2.823a_{100} > \frac{1}{35.418} \approx 0.028234 \quad\Rightarrow\quad 100a_{100} > 2.823

下界。 用同样的倒数化,这次从下方夹:由 11−u>1+u\dfrac{1}{1-u} > 1 + u(u>0u>0):

1an+1>1an+13\frac{1}{a_{n+1}} > \frac{1}{a_n} + \frac{1}{3}

累加:

1an>1+n−13=1+33=34\frac{1}{a_n} > 1 + \frac{n-1}{3} = 1 + 33 = 34 a100<134≈0.02941⇒100a100<2.94a_{100} < \frac{1}{34} \approx 0.02941 \quad\Rightarrow\quad 100a_{100} < 2.94

合起来:

2.83<100a100<2.942.83 < 100a_{100} < 2.94

这落在 (52, 3)\left(\dfrac{5}{2},\ 3\right) 内。

答案

选 B。52<100a100<3\dfrac{5}{2} < 100a_{100} < 3。


一句话总结:an+1=an−13an2a_{n+1}=a_n-\frac13a_n^2 这类递推取倒数后用 11−u\frac1{1-u} 的泰勒展开逐项放缩,配合 ∑1k<ln⁡\sum\frac1k<\ln 收紧——注意上下界都要给,答案区间不能只靠一个方向凑。